ÇOCUKLARIMIZIN HAKLARI, BİZİM GELECEĞİMİZ
Çocuk hakları geleceğimizdir
Çocukların insan haklarını korumak geleceğe yatırım yapmaktır. Çocuk hakları, sağlam bir insan hakları kültürünün yapı taşlarıdır ve gelecek nesillerin insan hakları güvencesinin temelini oluşturur.
Çocuklar, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve ondan gelişen çeşitli anlaşmalarla garanti altına alınmış tüm haklara sahiptirler. Çocuklara ayrıca, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi başta olmak üzere ek haklar tanınmıştır, çünkü onlar özel koruma ve bakıma muhtaçtır. Kendilerine bakmaları, haklarını korumaları, ve potansiyellerinin farkına varıp geliştirmede yardım etmeleri için yetişkinler dünyasına güvenebilmelidirler.
Hükümetler, çocukların ekonomik, sosyal ve kültürel hakları yanında medeni ve siyasi haklarını da korumakla yükümlüdür. Devletler yalnız kendi görevlilerinin gerçekleştirdiği ihlâllerden değil, ayrıca ailede veya toplumdaki diğer bireylerin çocuklara uyguladığı suiistimalleri önlemekten de sorumludur.
Uluslararası Af Örgütü, çocuk haklarının korunması için dünya çapında kampanyalar yapmaktadır. Hükümetleri, muhalif grupları ve çocuklar üzerinde kontrolü bulunan diğer tüm grupları çocukları ilgilendiren her eylemde “çocuklar için en iyisi” prensibini birincil kaygı olarak göz önünde tutmaya çağırır.
Çocuk haklarının ihlali
Neredeyse tüm hükümetler çocuk hakları hakkında demeçler vermekte ancak sözlerini yerine getirmemektedir. Çocuklar yetişkinlerle aynı insan hakları ihlallerine maruz kalmaktadır ama çoğunlukla, bağımsız ve kolay incinebilir olduklarından ve kendi haklarına sahip bireyler olarak görülmediklerinden, doğrudan hedef olarak alınmaktadırlar.
Çocuklar devlet yetkilileri tarafından işkence ve kötü muameleye maruz kalmakta, korkunç koşullarda alıkonmakta ve ölüm cezasına mahkum edilmektedir. Binlercesi silahlı çatışmalarda ölmüş veya sakat kalmıştır. Milyonlarcası fakirlik veya suiistimaller yüzünden, daha çok suiistimale maruz kaldıkları sokaklarda yaşamaya mecbur edilmiştir. Milyonlarcası da patlayıcı veya tehlikeli işlerde çalışmakta veya satılmakta ya da fahişeliğe zorlanmaktadır. Ayrımcı yaklaşımlar ve uygulamalar nedeniyle kız çocukları, kadın sünneti gibi cinsiyete bağlı suiistimallere maruz kalmakta ve tecavüz gibi diğer suiistimal şekillerine karşı özellikle savunmasız kalmaktadır.
Uluslararası Af Örgütü işkence ve politik cinayetler gibi insan hakları ihlallerine maruz kalmış çocuk kurbanların düzenli olarak gündeme getirmektedir Ayrıca, çocuklarla ilgili üç ana konu üzerindeki çalışmalarını geliştirmektedir: çocuk yargısı, silahlı çatışmalarda çocuklar ve toplum ve ailede çocuk.
Çocuk adaleti
Çocuklar sık sık çocuk adaletinin yürütülmesindeki ilgisizlik, suiistimal ve şiddetten dolayı acı çekmektedir. Çocukları koruması gereken kurumların kendileri onların genel ve özel haklarını gözardı etmektedir.
Çocuklar polis tarafından gözaltına alındıklarında, sıklıkla kötü muamele ve işkence görmektedir. Ebeveynleri durumlarından haberdar edilmemektedir. Aşağılayıcı koşullarda, genellikle yetişkinlerle aynı hücrede tutulmaktadırlar. Bazıları adil yargı hakkından mahrum bırakılmakta ve çocuk adaletinin temel amaçlarını –çocuğun rehabilitasyonu ve topluma yeniden kazanımı- gözardı eden cezalara çarptırılmaktadır.
Genellikle çocuklar ikinci dereceden suçlarla -genelde hırsızlık- yasalara karşı gelmektedir ve bazen tek “suçları” fakir ve evsiz olmaktır. Birçok çocuk dilencilik, fahişelik yaparak ve ufak suçlar işleyerek hayatta kalabilmektedir ve bunlar polisle karşı karşıya kalmalarına ve keyfi gözaltı ve kötü muameleye açık hale gelmelerine neden olmaktadır.
Haklarındaki suçlama ne olursa olsun, çocuklar özgürlüklerinden ancak son çare olarak ve uygun en kısa süre için mahrum bırakılmalıdır. Hapis cezasına pek çok alternatif bulunmaktadır. Tüm alıkonmuş çocuklar aileleriyle irtibat kurma ve yaşlarına en uygun saygıyla muamele görme hakkına sahiptir. Çocuklar ayrıca, diğer yetişkinler tarafından suiistimal edilme veya onlardan kötü etkilenme riskini en aza indirmek için ayrı yerlerde tutulmalıdır.
Uluslararası Af Örgütü hükümetlere tüm gözaltındaki çocukların haklarına saygı gösterilmesi ve çocukların Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Beijing Kuralları olarak da bilinen BM Çocuk Adaletinin Uygulanması için Asgari Standart Kurallarında belirtilmiş çocuk adaleti prensiplerine göre muamele görmesini sağlamaları için çağrıda bulunmaktadır. Uluslararası Af Örgütü’nün ölüm cezasına her koşulda karşı çıkışına paralel olarak, örgüt çocukların ölüm cezasına çarptırılmaması için etkin kampanyalar düzenler.
BM Çocuk Hakları Sözleşmesi
Çocuk Hakları Sözleşmesi ABD ve Somali hariç tüm BM üye ülkeleri tarafından onaylanmıştır. Bu sözleşme siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel tüm hakları kapsar ve bu hakların birbirlerinden ayrıştırılamaz ve birbirine bağımlı olduğunu özellikle vurgular. Haklar dört genel kategoride toplanır:
Uluslararası Af Örgütü hükümetleri Sözleşmede belirlenmiş hakları garanti altına alan yasalar çıkarmaya ve bu hakları yürütecek uygun, yeterli kaynaklar oluşturmaya çağırır.
Çocuklar ve silahlı çatışma
Savaş milyonlarca çocuk için gündelik hayatın bir parçasıdır. Bazıları başka bir yaşam tarzı tanımamıştır. Bazılarının dünyası da savaşların ortaya çıkışıyla alt üst olmuştur. Sayısız çocuk ölmüş, bir çoğu da sakat veya öksüz kalmıştır. Birçokları aç kalmış veya açlıktan ölmüştür. Milyonlarcası sevdiklerinden ayrılarak mülteci ya da yerinden edilmiş olarak yollara dökülmeye zorlanmıştır. Çoğu şiddet, korku ve zorluk dolu ortamda travma içinde yaşamaktadır.
Binlerce çocuk cinayetlerde rol oynamaktadır. Çoğu güvenlik güçleri ve silahlı muhalif güçler tarafından işe alınmış, diğerleri ise başka seçenekleri olmadığını düşündüklerinden gönüllü olmuşlardır. Deneyimsiz, korkusuz oluşları ve özellikle zor görevlerde kullanılmaları dolayısıyla çocuk askerler arasındaki ölü ve yaralı oranı çok yüksektir.
Şubat 2002’de kabul edilen Çocuk Hakları Anlaşması Protokolü, 18 yaşından küçük çocukların silahlı çatışmalarda kullanılmasını yasaklar. Uluslararası Af Örgütü bu protokolün onaylanması ve 18 yaşından küçüklerin orduya alınması veya silahlı çatışmalara katılmasının engellenmesi yönünde kampanyalar yapmaktadır.
Toplumda ve ailede çocuklar
Çocukların ailede ve toplumda maruz kaldığı suiistimaller kurumlardaki kötü muameleden evdeki şiddete, yasadışı çocuk ticaretinden çocuk işçi çalıştırmaya kadar değişik şekillerde ortaya çıkmaktadır . Çocukların bu tarz suiistimallere karşı kolay incinebilir oluşu, kimliklerini oluşturan cinsiyet, etnik köken veya ekonomik durum gibi özelliklere dayanır. Bir grup hakkın yok sayılması diğerlerinin de suiistimaline yol açar.
Çocuk Hakları Sözleşmesi hükümetleri çocukları “ebeveyn, yasal vasî veya çocukla ilgilenen öğretmen, işveren gibi herhangi bir kimse”nin bakımı altındayken fiziksel veya ruhsal şiddet ya da suiistimale karşı korumaya yükümlü kılar. Çocuklar ayrıca cinsel suiistimal ve istismardan kurtulma, ağır ve tehlikeli işlerde çalışmaktan korunma hakkına sahiptir.
Çocuk Hakları Sözleşmesi çocukların yeterli yaşam standardına sahip olma ve yeterli sağlık, sosyal güvenlik ve eğitim hizmetlerinden yararlanma haklarına sahip olduklarını vurgular. Bu yükümlülüğü gerçekleştirmek, her hükümet için bir dizi yasal, ekonomik ve sosyal önlem almayı içeren zorlu bir mücadeledir.
Uluslararası Af Örgütü tüm çocukların özel veya kamuya ait bakım kurumlarında her türlü fiziksel, ruhsal, ve duygusal suiistimalden korunmasını hedefleyen kampanyalar yapmaktadır.
