Büyük kısmı Volga’dan batıya geçen Hunlardan, Güney İran’a ve Batı Afganistan’a inen bir bölük olduğu tahmin edilen Orta Doğu Hunlarının hiç olmazsa, Ak Hun-Eftalit devleti hanedan ailesi ile hakim zümresini teşkil ettikleri ileri sürülmüş; veya bu devlet, Töleslerden Chao-ché (Kao-kü)= Uygurların ataları)’lere bağlı Hua kolu mensuplarının Cungary bozkırlarından Horasan bölgesine geçerek 5. asrın ortalarına doğru bir siyasî teşekkül haline gelmesi ile ilgili görülmüştür. Hun tarihinin bu noktası oldukça karanlık bir manzara taşımaktadır. Hakimiyetini Hazar kıyılarında Kuzey Hindistan’a, Afganistan’a, îç Asya’ya kadar genişleten bu kavmin veya kavimler topluluğunun çeşitli vesikalarda birbirinden farklı adlarla anılması durumu daha da karıştırmakta gibidir. Vaktiyle Ed. Chavannes Yeta’ların neş’et ettiği Hua (Hoa) topluluk adı ile “Hun” kelimesinin yakı ilgisi bulunduğunu düşünmüş ve J. Marquart türlü adlarla zikredilen bu kavmin, Priskos’daki Kidarita (Sasanî imparatorluğu hududunda Kafkaslar’da oturan Hunlar)’lardan ibaret olduğunu ileri sürmüştü. Bizans’lı tarihçi Theophanes(8. asrın 2. yarısı)’e göre “Ephtalit” adı, Sasanî imparatoru Peroz (Fîrüz. 459-484)’u mağlüp eden Hun hükümdarı Ephtalanos’tan alınmıştır. Bu adın aslında, Eftalit paraları üzerinde görülen Hephthal-khion olduğu ve birinci kelimenin sülale adını, ikincisinin de kavim ismini gösterebileceği bildirilmiştir. Diğer taraftan İskenderiyeli Kosmas İndikopleustes (545-549 arası) ile Bizans tarihçisi Prokopios (545-550 arası)’un eserlerinde ve eski Hind vesikalarında aynı kavimden Ak Hunlar(Bizans: Devkhoi Ounni; Hind: Şveta-Huna) diye bahsedilmiştir. 520 yılında Ak Hun-Eftalit hükümdarını ziyaret eden Çinli seyyah Song Yün’ün notlarından bu kavmin Hunlarla akrabalığı anlaşılıyordu. 5. asrın ilk yarısında Sasanîlerle çarpışan Ak Hun hükümdarı “Khakan” unvanını taşıyordu ve Afganistan bölgesindeki Ak Hun prensinin unvanı da “Tegin” idi. Bölge yerli halkının İranî asıldan olduğu şüphesizdir.

Devamını okumak için tıklayınız »