Maslow

Hümanistik psikoloji temele bireyi alan ve bireyi değerli ve doğuşta “iyi” olarak gören bir anlayıştır. Bu psikolojinin temelinde insanın mekanik, uyarıcılara otomatik tepkiler veren bir makine olmadığı, her bireyin değerli ve önemli olduğu görüşü yatmaktadır. Hümanistik psikoloji iki bilim adamıyla anılmaktadır; Rogers ve Maslow. Hümanistik psikoloji içerisinde benlik kavramı, kendini gerçekleştirme gibi konular yer almaktadır.
Benlik kavramı bireyin kendini algılayışı, güçlü ve zayıf yönler ve değer sistemleri ile ilgilidir. Aşağıdaki temel sorular benlik kavramı içerisinde yer almaktadır.

* Ben kimim?
* Benim için değerli olanlar nelerdir?
* Ben neleri yapabilirim?
* Ne istiyorum?

Benlik kavramı bireyin yaşantıları sonucunda gelişmekte ve değişmektedir. Bireyin benlik algısıyla yaşantısı arasındaki fark büyükse mutsuzluk o derece artacaktır. Eğer bireyin benlik algısı ile yaşantısı arasında yüksek bir ilişki bulunuyorsa bu bireyin mutlu olmasını sağlayacaktır.
Benlik algısı ile öğrenme arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bireyin ne istediğini bilmesi, güçlü ve zayıf yönlerinin farkında olması ve yapabileceğine ilişkin duyduğu kanaat öğrenmesini doğrudan etkileyecektir.
Benlik kavramıyla birlikte hümanistik psikolojide yer alan en önemli kavram kendini gerçekleştirmedir.

Kendini gerçekleştirme, Maslow’un “Temel Gereksinimler Hiyararşisi”nin en üst basamağını oluşturmaktadır. Temel Gereksinimler Hiyararşisi bir piramit gibi aşağıdan yukarıya doğru basamaklı bir yapı oluşturmaktadır. Piramidin en altında temel gereksinimler bulunurken, en tepede ise kendini gerçekleştirme bulunmaktadır. Hiyerarşide alt basamaktaki gereksinimler giderilmeden üst basamaktaki gereksinimler birey üzerinde önemli bir etki yaratmaz.
Piramidin en altında, açlık, susuzluk, cinsellik gibi temel fizyolojik gereksinimler bulunmaktadır. Bu gereksinimler hayati bir önem taşımakta ve bireyin hayatta kalması ve türün devamlılığı için bu gereksinimin karşılanması gerekmektedir.

İkinci basamakta, emniyet, güven, düzen ve değişmezlik gereksinimleri bulunmaktadır. İlk basamaktaki gereksinimler karşılanmadan birey bu basamaktakileri gereksinim olarak görmeyecektir.
Üçüncü basamakta, ait olma ve sevgi gereksinimleri gelmektedir. Bu gereksinimin karşılanmaması bireyin yabancılaşmasına neden olmakta ve onu toplumdan koparmaktadır. Kendini bir yere ait hissetmeyen birey içinde bulunduğu toplumdan uzaklaşma yoluna gidecektir.
Dördüncü basamakta, saygı görme, bir statü sahibi olma gereksinimi ortaya çıkmaktadır. Bu basamakta bireyin başarı duygusun tatması ve kendini değerli hissetmesi gerekmektedir.

Son basamakta ise kedini gerçekleştirme bulunmaktadır. Kendini gerçekleştirme en üst basamak olup bireyin kendiyle barışık olmasıyla doğrudan ilişkilidir. Kendini gerçekleştiren bireyin temel özellikleri aşağıdaki gibidir;
* Gerçekçi olma ve gerçekleri kabullenme
* Özerk olma, kendine yetebilme
* Kendini ve başkalarını olduğu gibi kabullenme
* Yaratıcı olma ve problem çözücü bir kişiliğe sahip olmak
* İnsanlarla samimi ve çıkarsız ilişkiler kurma
* İçinden geldiği gibi davranabilme
* Yalnız yaşamaktan keyif almak