Hayatın Işığı Altında..

ışık tutmak için: ziranbula.

Uygur Alfabesi


Göktürk Kağanlığı`nın 744 tarihinde yıkılmasıyla onun yerine geçen egemenliği dönemi kültürel etkinlikler ve gelişmeler yönünden İslam öncesi tarihinin en parlak ve dikkate değer dönemini oluşturur. Çin, Hint ve İran kültürlerinin de etkisiyle kültür hayatına öncelik, renk ve hareketlilik getiren Uygurlar, kağıdı ve matbaayı da alıp kullanmışlardır. Bu arada kullanılagelen Göktürk yazısını bırakarak kendilerine özgü yeni bir düzenlemişlerdir. alfabesi, Sogd kökenli olup, bazı değişikliklerle `ye uygulanmıştı.

Bu alfabenin ne zaman kullanılmaya başlandığı kesin olarak saptanamamaktadır. Bugün için bilinen, bu yazı ile yazılmış en eski metinlerin IX. yüzyıl sonlarına ait olduklarıdır. Buna karşın, söz konusu Uygurların siyasal varlıklarını yitirmelerinden sonra da yüzyıllar boyunca kullanılmıştır. Türklerin İslamiyete geçişleri ve Arap kökenli yeni bir alfabenin kabulünden sonra da Türkistan ve Kırım`daki devletlerinde bu varlığını koruyabilmiştir. Timur İmparntorluğu ve onun kollarında yazısının kullanıldığı bilinmektedir.



Ebu Said Mirza`nın 1468`de Uzun Hasan’a gönderdigil bitik -mektup- harfleriyle yazılmıştı. Osmanlı İmparatorluğu`nda da sarayda Uygurca bilen kâtipler vardı ve Orta Asya`daki hükümdarlarına gönderilen mektuplarla kimi yarlıkları bunlar yazıyorlardı. Örneğin, Fatih Mehmet`in Otlukbeli Savaşı`ndan sonra Özbek Hanına gönderdiği zafername alfabesiyle yazılmıştı. Böylece Orta Asya Türkleri arasında olduğu kadar Osmanlı merkez yönetiminde de geçerliliğini koruduğu anlaşılan alfabesi, varlığını bir süre daha devam ettirmiş ve 18. yüzyılda tamamıyla unutulmuşdur.

 

http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/resimler/EskiTurklerOkurYazarmiydi.05.jpg



Bu sayfaya yorum yapabilirsiniz Bu sayfa yeterli değilse forumda yardım isteyin Sayfanın ayrıntıları


! Detaylar ... !

Ekleyen: admin
Kategori: not
Tarih: Nisan 8th, 2008
Sayfanın Okunma İstatistikleri
Toplam: 77
Bugün: 0
Son Okunma: 14 October 2008

Etiketler: , , ,

  • Bu yazıyı RSS 2.0 ile takip edebilrsiniz.

  • Sosyal imleme sitelerine ekleyebilirsiniz:
    Digg'e EKLE Bookmark'a EKLE Stumble'a EKLE Technorati'e EKLE

    Önceki Yazı: « Göktürk Alfabesi
    Sonraki Yazı: ARAP ALFABESİ »


    Bunlar da ilginizi çekebilir.

    Benzer Yazılar

    Rastgele Yazılar:

    Wohnen & Einrichten usta-pagerank.com

    Kültür Sanat Siteleri Toplist BlogArsivi Link Değişimi