Kısaltmalar
Kısaltma; bir kelime, terim veya özel adın, içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi ve simgeleştirilmesidir. Kısaltmalarla ilgili kurallar şunlardır:
1. Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları genellikle her kelimenin ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla yapılır: TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleşik Devletleri); KB (Kutadgu Bilig); TD (Türk Dili), TK (Türk Kültürü), TDED (Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi); B (batı), D (doğu), G (güney), K (kuzey); GB (güneybatı), GD (güneydoğu), KB (kuzeybatı), KD (kuzeydoğu).
Ancak bazen kelimelerin, özellikle son kelimenin birkaç harfinin kısaltmaya alındığı da görülür. Bazen de aradaki kelimelerden hiç harf alınmadığı olur. Bu tür kısaltmalarda, kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür: BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi), İLESAM (İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği), TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi).
Gelenekleşmiş olan T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) kısaltmalarının dışında büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.
2. Element ve ölçülerin uluslararası kısaltmaları kabul edilmiştir: C (karbon), Ca (kalsiyum), Fe (demir); m (metre), mm (milimetre), cm (santimetre), km (kilometre), g (gram), kg (kilogram), l (litre), hl (hektolitre), mg (miligram), m² (metre kare), cm² (santimetre kare).
3. Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarıyla element ve ölçülerin dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır. Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur: Alm. (Almanca), İng. (İngilizce), Kocatepe Mah. (Kocatepe Mahallesi), Güniz Sok. (Güniz Sokağı), Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Av. (Avukat), Alb. (Albay), Gen. (General); is. (isim), sf. (sıfat), hzl. (hazırlayan), çev. (çeviren), ed. (edebiyat), fiz. (fizik), kim. (kimya).
* * *
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır: cm’yi, kg’dan, mm’den, YKr’un. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır: BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, YTL’nin. Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır: ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, noktadan sonra ve kelimenin okunuşuna uygun olarak yazılır: Alm.dan, İng.yi, vb.leri.
Tonsuz (sert) ünsüzle biten kısaltmalar, ek aldıkları zaman okunuşta tonsuz ses tonlulaştırılmaz: AGİK’in (AGİĞ’in değil), CMUK’un (CMUĞ’un değil), RTÜK’e (RTÜĞ’e değil), TÜBİTAK’ın (TÜBİTAĞ’ın değil).
Ancak birlik kelimesiyle yapılan kısaltmalarda söyleyişte k’nin yumuşatılması normaldir: ÇUKOBİRLİK’e (söylenişi ÇUKOBİRLİĞE), FİSKOBİRLİK’in (söylenişi FİSKOBİRLİĞİN).
KISALTMALAR DİZİNİ
A
Alay
AA
Anadolu Ajansı
AAFSE
Güney Avrupa Müttefik Hava Kuvvetleri (Allied Air Forces Southern Europe)
AAM
Atatürk Araştırma Merkezi
AB
Avrupa Birliği
ABD
Amerika Birleşik Devletleri
ABS
Motorlu taşıtlarda fren sistemi (Antilock Braking System)
ADSL
Asimetrik sayısal abone hattı (Asymmetric Digital Subscriber Line)
AET
Avrupa Ekonomik Topluluğu
AFP
Fransız Basın Ajansı (Agence France Press)
Age
Adı geçen eser
AGİK
Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Konferansı
AGİT
Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Teşkilatı
agm.
Adı geçen makale
agy.
Adı geçen yayın
AI
Uluslararası Af Teşkilatı (Amnesty International)
AID
Uluslararası Kalkınma Ajansı (Agency for International Development)
AIDS
Edinilmiş bağışıklık yetersizliği belirtisi (Acquired immune deficiency syndrome)
AİHM
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
AİHS
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
AK
Avrupa Konseyi
AKBİL
Akıllı bilet
AKDTYK
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
AKM
Atatürk Kültür Merkezi
AKPM
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi
AKUT
Arama Kurtarma Teşkilatı
Alb.
Albay
Alm.
Almanca
anat.
Anatomi
ant.
Antropoloji
AO
Anonim ortaklık
AOÇ
Atatürk Orman Çiftliği
AÖF
Açıköğretim Fakültesi
AP
ABD Haber Ajansı (Associated Press)
APS
Acele Posta Servisi
Apt.
Apartman, apartmanı
Ar.
Arapça
ARGE
Araştırma geliştirme
Arş. Gör.
Araştırma Görevlisi
ark.
Arkeoloji
As.
Asker, askerî, askerlik
Asb.
Astsubay
ASELSAN
Askerî Elektronik Sanayii
As. İz.
Askerî İnzibat
ASKİ
Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi
ASO
Ankara Sanayi Odası
AST
Ankara Sanat Tiyatrosu
astr.
Astronomi
astrol.
Astroloji
AŞ
Anonim şirket
AŞTİ
Ankara Şehirler Arası Terminal İşletmesi
AT
Avrupa Topluluğu
Atğm.
Asteğmen
atm.
Atmosfer
ATO
Ankara Ticaret Odası
AÜ
Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi
Av.
Avukat
B
Batı, bay
BAE
Birleşik Arap Emirlikleri
bağ.
Bağlaç
BAĞ-KUR
Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu
BBC
İngiliz Radyo Televizyon Kurumu (British Broadcasting Corporation)
BCG
Verem aşısı (Bacillus Calmette Guèrin)
Bçvş.
Başçavuş
BDDK
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
BDT
Bağımsız Devletler Topluluğu
BE
Büyükelçi
belgeç
Belgegeçer (faks)
bitb.
Bitki bilimi
biy.
Biyoloji
bk.
Bakınız
Bl.
Bölük
bl.
Bilişim
BM
Birleşmiş Milletler
Bn.
Bayan
Bnb.
Binbaşı
bot.
Botanik
BOTAŞ
Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi
Böl.
Bölüm
bs.
Baskı, basım
Bşk.
Başkan, başkanlık, başkanı, başkanlığı
BUE
Avrupa Birliği Bankası (Bank of Union European)
Bul.
Bulvar, bulvarı
Bulg.
Bulgarca
BÜ
Boğaziçi Üniversitesi
C
Cilt
Cad.
Cadde, caddesi
CAEC
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (Consultative Assembly of European Council)
cal
Kalori
CAO
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (Civil Aviation Organization)
CC
Konsolosluk birimi (Corps Consulaire)
CD
Kordiplomatik (Corps Diplomatique)
CDH
Avrupa İnsan Hakları Adalet Divanı (Cour Europeenne des Droits de l’Homme)
CE
Avrupa Konseyi (Council of Europe)
CENTO
Merkezî Antlaşma Örgütü (Central Treaty Organization)
CIA
ABD Merkezî Haber Alma Teşkilatı (Central Intelligence Agency)
CIF
Maliyet-sigorta-navlun (cost, insurance, freight)
CIOS
Uluslararası Bilimsel Organizasyon Konseyi (Conseil International pour l’Organisation Scientifique)
CIP
Taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak teslim
CIP
Ticaretle uğraşan önemli kişiler (Commercially Important Person)
cm
Santimetre
CMUK
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu
CNRS
Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (Centre National de la Recherche Scientifique)
coğ.
Coğrafya
COMECON
Doğu Bloku Ülkeleri Karşılıklı Ekonomik Yardım Konseyi (Council for Mutual Economic Asistance)
cos
Kosinüs
CSO
Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası
Cum. Bşk.
Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanlığı
CÜ
Cumhuriyet Üniversitesi
ÇAYKUR
Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü
çev.
Çeviren
ÇS
Çimento Sanayisi
ÇUKOBİRLİK
Çukurova Pamuk Tarım Satış Kooperatifleri Birliği
ÇÜ
Çankaya Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi
Çvş.
Çavuş
D
Doğu
dal
Dekalitre
dam
Dekametre
DAP
Doğu Anadolu Projesi
db.
Dil bilimi
dbl.
Dil bilgisi
DDT
Böcek öldürücü (Dichloro-diphenol-trichloro-ethane)
DDY
Devlet Deniz Yolları
DEÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi
dg
Desigram
DGM
Devlet Güvenlik Mahkemesi
DGS
Dikey Geçiş Sınavı
DHMİ
Devlet Hava Meydanları İşletmesi
DİE
Devlet İstatistik Enstitüsü
dk.
Dakika
dl
Desilitre
DLH
Demiryollar Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü
dm
Desimetre
DMO
Devlet Malzeme Ofisi
DNA
Deoksirübo nükleik asit
Doç.
Doçent
doğ.
Doğum tarihi
DPT
Devlet Planlama Teşkilatı
Dr.
Doktor
drl.
Derleyen
DSİ
Devlet Su İşleri
DSÖ
Dünya Sağlık Örgütü
DT
Devlet Tiyatroları
DTCF
Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
DTÖ
Dünya Ticaret Örgütü
DÜ
Dicle Üniversitesi
Dz. Kuv.
Deniz Kuvvetleri
Dz. Kuv. K.
Deniz Kuvvetleri Komutanı, Komutanlığı
dzl.
Düzenleyen
Edat
EAC
Avrupa İş Birliği Örgütü (European Association for Cooperation)
EAT
Eski Anadolu Türkçesi
EBU
Avrupa Yayın Birliği (European Broadcasting Union)
Ecz.
Eczacı
ed.
Edebiyat, editör
EEG
Beyin akım grafiği (Elektroensefalogram)
EFT
Elektronik fon transferi
EFTA
Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi/Birliği (European Free Trade Area/Association)
EGO
Elektrik, Gaz, Otobüs İşletmeleri (Ankara Belediyesi)
EİEİ
Elektrik İşleri Etüt İdaresi
EKG
Kalp akım grafiği (Elektrokardiyogram)
ekon.
Ekonomi
EMG
Kas akım grafiği (Electromyographie)
EMK
Elektromotor kuvvet
Ens.
Enstitü, enstitüsü
EPA
Avrupa Parlamenterler Örgütü (European Parliamentary Association)
EPDK
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu
ERDEMİR
Ereğli Demir Çelik Fabrikaları
Erm.
Ermenice
ESA
Avrupa Uzay Ajansı (European Space Agency)
ESHOT
Elektrik, Su, Hava Gazı, Otobüs, Tramvay İşletmeleri (İzmir Belediyesi)
ET
Eski Türkçe
EÜ
Ege Üniversitesi
F
Fiyat, fiyatı
f.
Fiil
Fak.
Fakülte
FAO
BM Gıda ve Tarım Teşkilatı (Food and Agriculture Organization)
Far.
Farsça
FBI
ABD Federal Araştırma Bürosu (Federal Bureau of Investigation)
fel.
Felsefe
FIBA
Uluslararası Basketbol Federasyonu (Fédération Internationale de Basketball Association)
FIDE
Uluslararası Satranç Federasyonu (Fédération Internationale des Échecs)
FIFA
Uluslararası Futbol Federasyonu (Fédération Internationale de Football Association)
FILA
Uluslararası Amatör Güreş Federasyonu (Fédération Internationale des Luttes Associées)
FIR
Uçuş hattı düzenlemesi (Flight Information Region)
fil.
Filoloji, filolojisi
FİSKOBİRLİK
Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği
fiz.
Fizik
fizy.
Fizyoloji
FKB
Fizik, kimya, biyoloji
FM
Frekans modülasyonu (Frequency Modulation)
Fr.
Fransızca
FÜ
Fırat Üniversitesi
G
Güney
g
Gram
GAP
Güneydoğu Anadolu Projesi
GATA
Gülhane Askerî Tıp Akademisi
GAZÜ
Gaziantep Üniversitesi
GB
Bilgisayarda bellek birimi (Gigabyte)
GB
Güneybatı
GB
Gümrük Birliği
GD
Güneydoğu
Gen.
General
geom.
Geometri
gn.
Genel
Gnkur.
Genelkurmay
GOÜ
Gazi Osmanpaşa Üniversitesi
Gön.
Gönderen
gr.
Gramer
Grt
Groston
GSM
Mobil cep telefonu (Global System for Mobile Communications)
GSMH
Gayrisafi millî hasıla
GSYH
Gayrisafi yurt içi hasıla
GÜ
Gazi Üniversitesi
H
Hicri
HA
Harp Akademisi
HABITAT
Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Konferansı (Centre for Human Settlements)
HAVAŞ
Hava Alanları ve Yer Hizmetleri Genel Müdürlüğü
HDD
Ana bellek sürücüsü (Hard Disk Drive)
hek.
Hekimlik, hekim, hekimi
HIV
AIDS hastalığına neden olan virüs (Human Immunodeficiency Virus)
hl
Hektolitre
hlk.
Halk ağzı
hm
Hektometre
HMUK
Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu
HO
Harp Okulu
Hst.
Hastane, hastanesi
Hs. Uzm.
Hesap Uzmanı
huk.
Hukuk
HÜ
Hacettepe Üniversitesi
Hv. Kuv.
Hava Kuvvetleri
Hv. Kuv. K.
Hava Kuvvetleri Komutanı, Komutanlığı
Hz.
Hazret
Hz.
Hizmet, hizmette
hzl.
Hazırlayan
Hz. öz.
Hizmete özel
IAAF
Uluslararası Amatör Atletizm Federasyonu (International Amateur Athletic Federation)
IAEA
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (International Atomic Energy Agency)
IATA
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (International Air Transport Association)
ICAO
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (International Civil Aviation Organization)
ICJ
Uluslararası Adalet Divanı (International Court of Justice)
ICRC
Uluslararası Kızılhaç Komitesi (International Committee of the Red Cross)
IDA
Uluslararası Kalkınma Bankası (International Development Association)
IDB
İslam Kalkınma Bankası (Islamic Development Bank)
ILO
Uluslararası Çalışma Teşkilatı (International Labor Organization)
IMF
Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund)
INTERPOL
Uluslararası Cinayet Polisi Komisyonu (International Criminal Police Commission)
IOC
Uluslararası Olimpiyat Komitesi (International Olympic Committee)
IPI
Uluslararası Basın Enstitüsü (International Press Institute)
IRO
Uluslararası Mülteci Teşkilatı (International Refugee Organization)
ISBN
Uluslararası standart kitap numarası (International Standard Book Number)
ISMN
Uluslararası standart müzik numarası (International Standard Music Number)
ISO
Uluslararası Standartlar Örgütü (International Organization for Standardization)
ISSN
Uluslararası standart dizi numarası (International Standard Serial Number)
ITO
Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Birliği (International Trade Organization)
İbr.
İbranice
İETT
İstanbul Elektrik, Tünel, Tramvay İşletmesi
İKÖ
İslam Konferansı Örgütü
İMKB
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası
İng.
İngilizce
is.
İsim
İSDEMİR
İskenderun Demir Çelik Fabrikaları
İSKİ
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
İSO
İstanbul Sanayi Odası
İsp.
İspanyolca
İŞKUR
Türkiye İş Kurumu
işl.
İşleyen
İŞOT
İstanbul Şehirler Arası Otobüs Terminali
İt.
İtalyanca
İTB
İstanbul Ticaret Borsası
İTO
İstanbul Ticaret Odası
İTÜ
İstanbul Teknik Üniversitesi
İÜ
İstanbul Üniversitesi
İZTB
İzmir Ticaret Borsası
İZTO
İzmir Ticaret Odası
J
Jandarma
JAL
Japon Hava Yolları (Japan Airlines)
Jap.
Japonca
jeol.
Jeoloji
JGK
Jandarma Genel Komutanlığı
K
Kuzey
K
Komutan, komutanlığı
KARDEMİR
Karabük Demir Çelik Fabrikaları
KB
Kuzeybatı
KBB
Kulak, Burun, Boğaz
KD
Kuzeydoğu
KDV
Katma değer vergisi
KEİ
Karadeniz Ekonomik İş Birliği
kg
Kilogram
KGB
Sovyet Gizli Haber Alma Teşkilatı (Komitet Gossudarrstvennoi Bezopastnosti)
KHK
Kanun hükmünde kararname
KİK
Kamu İhale Kurumu
kim.
Kimya
KİT
Kamu İktisadi Teşekkülü
KKK
Kara Kuvvetleri Komutanlığı
KKTC
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
km
Kilometre
KMS
Kurumlar İçi Merkezî Eleme Sınavı
KOBİ
Küçük ve Orta Boy (Ölçekli) İşletme
KOİ
Kamu Ortaklığı İdaresi
koor.
Koordinasyon
Kor.
Kolordu
Kora.
Koramiral
Korg.
Korgeneral
KOSGEB
Küçük ve Orta Ölçekli Sanayiyi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
KPDS
Kamu Personeli Yabancı Dil Tespit Sınavı
krş.
Karşılaştırınız
KTÜ
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Kur.
Kurmay
Kur. Bşk.
Kurmay Başkanı, Başkanlığı
KÜ
Kırıkkale Üniversitesi
l
Litre
Lat.
Latince
LCV
Lütfen cevap veriniz
LES
Lisansüstü Eğitim Giriş Sınavı
LİBOR
Londra bankaları gecelik faiz oranı
LP
Uzunçalar (Long play)
LPG
Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (Liquified Petroleum Gas)
Ltd.
Limitet
M
Miladi
m
Metre
Mac.
Macarca
Mah.
Mahalle, mahallesi
Mah.
Mahkeme, mahkemesi
man.
Mantık
mat.
Matematik
MB
Bilgisayarda bellek birimi (Megabyte)
Md.
Müdür, müdürlük, müdürlüğü
MEB
Millî Eğitim Bakanlığı
mec.
Mecaz
MGK
Millî Güvenlik Kurulu
mim.
Mimarlık
min.
Mineraloji
MİT
Millî İstihbarat Teşkilatı
MK
Medeni Kanun
MKE
Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu
MKS
Metre-Kilogram-Saat
MKYK
Merkez Karar Yönetim Kurulu
mm
Milimetre
MOSSAD
İsrail Gizli Haber Alma Örgütü
MÖ
Milattan önce
MPİ
Millî Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü
MPM
Millî Prodüktivite Merkezi
MS
Milattan sonra
MSÜ
Mimar Sinan Üniversitesi
MTA
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü
MÜ
Marmara Üniversitesi, Muğla Üniversitesi
Müh.
Mühendis, mühendisi, mühendislik
Mür.
Müracaat
müz.
MYK
Merkez Yönetim Kurulu
NASA
Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Araştırmaları Merkezi (National Aeronautics and Space Administration)
NATO
Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı (North Atlantic Treaty Organization)
NOTAM
Havacılar ve denizciler için uyarı bildirimi (Notice to Airmen)
Nö.
Nöbet, nöbetçi
Nö. Sb.
Nöbetçi subayı
Nu.
Numara
OAPEC
Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri Örgütü
ODTÜ
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
OECD
Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Teşkilatı (Organization for Economic Cooperation and Development)
Okt.
Okutman
Onb.
Onbaşı
OPEC
Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı (Organization of Petroleum Exporting Countries)
Opr.
Operatör
Or.
Ordu
Ora.
Oramiral
Ord.
Ordinaryüs
Org.
Orgeneral
Ort.
Ortaklık, ortakları, ortaklığı
OSB
Organize Sanayi Bölgesi
Osm. T.
Osmanlı Türkçesi
OYAK
Ordu Yardımlaşma Kurumu
ÖİB
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
öl.
Ölüm tarihi
ör.
Örnek
ÖSS
Öğrenci Seçme Sınavı
ÖSYM
Öğrenci Seçme Yerleştirme Merkezi
ÖTV
Özel tüketim vergisi
ÖYK
Özelleştirme Yüksek Kurulu
ÖYS
Öğrenci Yerleştirme Sınavı
öz.
Özel
ped.
Pedagoji
PEN
Uluslararası Yazarlar Birliği (International Association of Poets, Playwrights, Editors, Essayists and Novelists)
PETKİM
Petrokimya Endüstrisi Genel Müdürlüğü
PK
Posta kutusu
PO
Petrol Ofisi
POAŞ
Petrol Ofisi Anonim Şirketi
Port.
Portekizce
Prof.
Profesör
psikol.
Psikoloji
PTT
Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü
RAM
Bilgisayarda okunabilir ve yazılabilir bellek (Random Access Memory)
RC
Kızılhaç (Red Cross)
RCD
Kalkınma İçin Bölgesel İş Birliği (Regional Cooperation for Development)
RNA
Ribo nükleik asit
ROM
Bilgisayarda yalnızca okunabilir bellek (Read-Only Memory)
Ro-Ro
Gemiye taşıt indirme bindirme (rolon-roloff)
RTÜK
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu
Rum.
Rumence
Rus.
Rusça
S
Sayı
s.
Sayfa
sa.
Saat
SALT
Stratejik Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri (Strategic Arms Limitation Talks)
SAS
Su Altı Savunma (Komandoları)
SAT
Su Altı Taarruz (Komandoları)
Sb.
Subay
SBF
Siyasal Bilgiler Fakültesi
SEK
Süt Endüstrisi Kurumu AŞ
SEKA
Selüloz ve Kâğıt Sanayii Kurumu
sf.
Sıfat
SHÇEK
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
SKT
Son kullanma tarihi
Sl.
Slavca
Sn.
Sayın
sn.
Saniye
snt.
Santral
Sok.
Sokak
sos.
Sosyoloji
SOS
Uluslararası yardım isteme uyarısı (Save Our Souls)
sp.
Spor
SPK
Sermaye Piyasası Kurulu
SSCB
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği
SSK
Sosyal Sigortalar Kurumu
STK
Sivil Toplum Kuruluşu
STÖ
Sivil Toplum Örgütü
SÜ
Selçuk Üniversitesi
Ş
Şirket
Şb.
Şube
T.
Türkçe
t
Ton
TAEK
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu
TAI
Türk Havacılık Sanayii (Turkish Aerospace Industry)
TAO
Türk Anonim Ortaklığı
tar.
Tarih
TARİŞ
Tarım Satış Kooperatifleri Birliği
TASS
Sovyetler Birliği Telgraf Ajansı (Telegrafnoe Agentstvo Sovetskogo Soyuza)
TAŞ
Türk Anonim Şirketi
Tb.
Tabur
TBB
Türkiye Barolar Birliği
TBMM
Türkiye Büyük Millet Meclisi
T.C.
Türkiye Cumhuriyeti
TCDD
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları
TCK
Türkiye Cumhuriyeti Karayolları
TCK
Türk Ceza Kanunu
TCMB
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
TCZB
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası
TDÇİ
Türkiye Demir Çelik İşletmeleri
TDİ
Türkiye Denizcilik İşletmeleri
TDK
Türk Dil Kurumu
TEAŞ
Türkiye Elektrik Üretim AŞ
TEDAŞ
Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi
TEFE
Toptan eşya fiyatları endeksi
TEİAŞ
Türkiye Elektrik İletim AŞ
tek.
Teknik, teknoloji
TEK
Türkiye Elektrik Kurumu
tel.
Telefon
telg.
Telgraf
TEM
Avrupa Transit Kara Yolu (Trans European Motor Way)
TETAŞ
Türkiye Elektrik, Ticaret ve Taahhüt AŞ
TGC
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti
TGS
Türkiye Gazeteciler Sendikası
Tğm.
Teğmen
THA
Türk Haberler Ajansı
THK
Türk Hava Kurumu
THK
Türk Hukuk Kurumu
THY
Türk Hava Yolları
TIR
Uluslararası Kara Yolu Taşımacılığı (Transport International Routier)
tic.
Ticaret
TİGEM
Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü
TİKA
Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı
TİM
Türkiye İhracatçılar Merkezi
TİSK
Türkiye İşverenler Sendikası Konfederasyonu
tiy.
Tiyatro
TKAE
Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü
TKB
Türk Kadınlar Birliği
TKF
Toplu Konut Fonu
TKİ
Türkiye Kömür İşletmeleri
TL
Türk lirası
tlks.
Teleks
tls.
Telsiz
TM
Türk malı
TMMOB
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
TMO
Toprak Mahsulleri Ofisi
TOBB
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
TODAİE
Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü
TOEFL
Yabancı dil olarak İngilizce testi (Test of English as a Foreign Language)
TOKİ
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
Top.
Topçu
TP
Türk Petrolleri
TPAO
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı
TR
Türkiye
TRT
Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
TSE
Türk Standartları Enstitüsü
TSİ
Türkiye saati ile
TSK
Türk Silahlı Kuvvetleri
TT
Türkiye Türkçesi
TTB
Türk Tabipleri Birliği
TTOK
Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu
TTKB
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
TTK
Türk Tarih Kurumu
Tug.
Tugay
Tuğa.
Tuğamiral
Tuğg.
Tuğgeneral
TUS
Tıpta Uzmanlık Sınavı
TÜ
Trakya Üniversitesi
TÜBA
Türkiye Bilimler Akademisi
TÜBİTAK
Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu
TÜFE
Tüketici fiyatları endeksi
Tüm.
Tümen
Tüma.
Tümamiral
Tümg.
Tümgeneral
TÜPRAŞ
Türkiye Petrol Rafinerileri Anonim Şirketi
TÜRDOK
Türkiye Dokümantasyon Merkezi
TÜRKSAT
Türk uydusu (Turkish satellite)
TÜRSAB
Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği
TÜTAV
Türk Tanıtma Vakfı
TV
Televizyon
TZDK
Türkiye Zirai Donatım Kurumu
TZOB
Türkiye Ziraat Odaları Birliği
UEFA
Avrupa Futbol Federasyonları Birliği (Union of European Football Associations)
UFO
Tanımlanmamış Uçan Nesne (Unidentified Flying Object)
UHF
Ultra yüksek frekans (Ultra High Frequency)
UK
Birleşik Krallık, İngiltere (United Kingdom)
UN
Birleşmiş Milletler (United Nations)
UNAC
Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Teşkilatı (United Nations Aid to Children)
UNESCO
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization)
UNICEF
Birleşmiş Milletler Uluslararası Çocuklara Yardım Fonu (United Nations International Children’s Emergency Fund)
UNO
Birleşmiş Milletler Teşkilatı (United Nations Organization)
UPI
Uluslararası Basın Birliği (United Press International)
UPU
Uluslararası Posta Birliği (Universal Postal Union)
USA
Amerika Birleşik Devletleri (United States of America)
USAŞ
Uçak Sanayi AŞ
UÜ
Uludağ Üniversitesi
Uzm.
Uzman
Ü
Üniversite
Üçvş.
Üstçavuş
ÜDS
Üniversiteler Arası Kurul Yabancı Dil Sınavı
ÜFE
Üretici fiyatları endeksi
ünl.
Ünlem
Ütğm.
Üsteğmen
ÜT
Üretim tarihi
vb.
Ve başkası, ve başkaları, ve benzeri, ve benzerleri, ve bunun gibi
vd.
Ve devamı, ve diğerleri
VDMK
Varlığa Dayalı Menkul Kıymetler
Vet.
Veteriner
VHF
Çok yüksek frekans (Very High Frequency)
VIP
Çok önemli kişi (Very Important Person)
vs.
Vesaire
w
Elektrik güç birimi (Watt)
WAP
Kablosuz uygulama protokolü; İnternet sistemine kablosuz erişim (Wireless Application Protocol)
WB
Dünya Bankası (World Bank)
WHO
Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization)
WTO
Dünya Ticaret Örgütü (World Trade Organization)
Yrd. Doç.
Yardımcı Doçent
Yay.
Yayını, yayınları
Yb.
Yarbay
YDS
Yabancı Dil Sınavı
Yd. Sb.
Yedek subay
YKr
Yeni kuruş
YÖK
Yükseköğretim Kurulu
YÖS
Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı
YSE
Yol, Su, Elektrik Genel Müdürlüğü
YSK
Yüksek Seçim Kurulu
YTL
Yeni Türk lirası
YTÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi
Yun.
Yunanca
YURTKUR
Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu
Y. Mim.
Yüksek mimar
Y. Müh.
Yüksek mühendis
Yüzyıl
YYÜ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Yzb.
Yüzbaşı
zf.
Zarf
ZF
Ziraat Fakültesi
zm.
Zamir
ZMO
Ziraat Mühendisleri Odası
zool.
Zooloji
YAZIDA KULLANILAN DİĞER İŞARETLER
+ Toplama işareti, artı
- Çıkarma işareti, eksi, kısa çizgi
x Çarpma işareti, çarpı
÷ Bölme işareti, bölü
/ Bölme işareti, bölü, eğik çizgi
: Bölme işareti, bölü, iki nokta
Ö
Karekök işareti
= Eşitlik işareti
% Yüzde işareti
′ Üs işareti
§ Paragraf işareti
∫ Paragraf işareti
./. Çeviriniz
* Kelimeden sonra dipnot işareti; kelimeden önce varsayım işareti
° Derece işareti
¢ Dakika işareti
=> Devam işareti
®
Devam işareti; gönderme işareti
~ Benzerlik, yaklaşıklık, denklik işareti
> Büyük; dil bilgisinde çıkma işareti
< Küçük; dil bilgisinde gelişme işareti
@ Yaklaşık olarak eşit
· Bitti
*** Bölüm sonu işareti
± Eksiği veya fazlası
$ Dolar
€ Avro
@ Kuyruklu a
© Telif hakkına sahip (copyright)
® Telif hakkı alınmış (registered)