Alp Arslan öldükten sonra, daha önce veliahd tayin etmiş olduğu, oğlu Melikşâh Büyük Selçuklu Devleti tahtına çıktı. Melikşâh’ın tahta çıkmasında Vezîr Nizâmü’l-Mülk büyük bir rol oynamıştı. Melikşâh’ın amcası ve Kirmân meliki Kavurd onun sultanlığını tanımadı. İki taraf arasında Hamedân civarında yapılan savaşı Nizâmü’l-Mülk’ün iyi idaresi sâyesinde Melikşâh kazandı ve Kavurd esir edilerek yayının kirişi ile boğuldu (1073).

Bundan sonra Sultan Melikşâh Alp Arslan’ın ölümünden yararlanarak Selçuklu hududlarına hücuma geçen Gazneliler ve Karahanlılar üzerine yürüdü. Gazneliler neticede barış teklif etmek zorunda kaldılar. Bu teklif kabûl ve iki hanedân arasında akrabalık dahi tesis edildi. Sultan Melikşâh Karahanlılar karşısında da üstünlüğünü gösterdi ve önce Tirmiz şehrine girdi, sonra Semerkand’a doğru ilerledi. Neticede Karahanlı hükümdarı Şems ül-Mülk Nasr aff dilemek zorunda kaldı ve Nizâm ül-Mülk’ün araclığı ile barış yapıldı (1073-4). Sultan Melikşâh devlet merkezini de İsfahan’a nakletti.